BASIN DUYURUSU

10 MART 2008

Filmacass, ABHaber Derneği ve AB Çalışmaları Merkezi 16.08.2007 tarihinde AB Yayında projesi başlığında ‘EU for Women,Women for the future of Turkey’ isimli projeye başlamışlardır.Proje amacı yerelde yaşayan kadınlara AB sürecinin getirecekleri hakkında bilgi verilmesidir.Bu amaçla Filmacass tarafından kadınlara yönelik eğitim,şiddet,girişim,politik katılım ve eşit haklar konulu tanıtıcı filmler hazırlanmıştır.

Mart ayı itibariyle 5 adet spot filmin tüm işlemleri tamamlanmıştır.Bu filmlerin ortak medya kuruluşlarına dağılması ve basına tanıtılması işlemi için proje ekibi çalışmalara başlamıştır.Filmacass tarafından projeyi tanıtıcı basın açıklaması yapılacaktır.

AVRUPALI KADININ HUKUK MÜCADELESİ

Avrupa Birliği üyesi ülkelerdeki kadın haklarına ilişkin en iyi yasalar 1,5 yıllık bir çalışma neticesinde tespit edildi. Uzmanlar, AB genelinde geçerli olacak ortak bir kadın yasası talep ediyor.

Avrupa Birliği Komisyonu, üye ülkelerdeki uygulamaları eşitlemek için ne kadar çaba gösterge de her konuda başarılı olabilmiş değil. Fransız avukat Gisele Halimi kadın hakları konusunda eşitlenme sağlanması için bir proje başlattı. Kadın hareketinin dünyada önde gelen isimlerinden biri olan Gisele Halimi, Fransa’da kürtajın suç olmaktan çıkartılması için yürütülen çalışmalara aktif olarak katılması ile ünlenmişti. Bugün 80 yaşının üzerinde olan Halimi, kurucularından olduğu “Kadınların Çıkarları” adlı bir dernek ile eşit haklar mücadelesini sürdürüyor.

Gisele Halimi yıllardır üzerinde çalıştığı ‘tüm Avrupalı kadınlar için eşit haklar’ konulu projesinin temel ilkelerini şu sözlerle açıklıyor: “Bütün Avrupa ülkelerinde kadınların lehine olan kanunları araştırıp, buluyoruz. Örneğin Almanya’da kadınların durumunu iyileştiren bir kanun, neden Fransa’da ya da İspanya’da da yürürlüğe girmesin? Yani biz her ülkedeki kadın ve kadın hakları penceresinden en iyi görünen yasayı incelemeye alıyoruz.”

Avrupa Birliği ülkelerindeki kadın haklarına ilişkin en iyi yasalar 1,5 yıllık bir çalışma neticesinde tespit edildi. Gisele Halimi bu yasaların Avrupa standartları olarak tüm ülkelerde geçerli olmasını istiyor. Talepleri 5 bölümde sıralanıyor: “İlk olarak çalışma ile ilgili yasaları inceliyoruz. Daha sonra ise doğurganlıkla ilgili konular geliyor; korunma hakkından kürtaja kadar kadın cinselliğiyle ilgili her tür hak bu alana giriyor. Diğer bir alansa aile. Ailenin anlamı bir kadın için tam olarak nedir? Aile kadın için duygusal bir liman mı, yoksa Simone de Beauvoir’un söylediği gibi bir tuzak mı? Dördüncü alansa aile içi şiddetle ilgili. Kadına aile içinde uygulanan şiddet kesinlikle kabul edilemez, hoş görülemez. Çünkü söz konusu olan şiddetin yalnızca kadın bedeni üzerindeki olumsuz etkisi değil. Şiddet kadının insanlık onurunu da zedeliyor. Son alan ise siyasi güç konusu. Biz dünya üzerindeki nüfusun yarısını oluşturuyoruz, iktidarın da yarısı bizim hakkımız.”

Kadın hakları lehine olan yasaların ülkeden ülkeye incelenmesi, yasalar arasındaki farklılıkları ortaya koydu. Gisele Halimi’nin araştırmacı arkadaşlarından Agnes Defaux, bu farklılıkları göstermek için aile içi şiddeti önlemeye yönelik yasaları örnek veriyor: “Avrupa Birliği ülkelerinin bazıları aile içi şiddetin aile üzerindeki olumsuz etkileriyle mücadele etmeyi amaçlıyorlar. Diğerleri ise sadece şiddet uygulayanları cezalandırmakla yetiniyor.”

Agnes Defaux, Avrupa Konseyi’nin yürüttüğü aile içi şiddetle ile ilgili bir araştırmanın sonuçlarına da değiniyor. Bu araştırmaya göre, Estonya, İtalya, Bulgaristan ve Malta’nın aile içi şiddete karşı bir eylem planı hala yok. Birçok ülke, Avrupa Konseyi’nin resmi kanallardan yönelttiği sorulara cevap dahi vermiyor.

Agnes Defaux: “Avrupa genelindeki iki yasal düzenleme bize oldukça ilginç geldi. İlki, şiddet uygulayan erkeklerin evlerinden ve ailelerinden uzaklaştırılmasını öngörüyor. Bu tür yasalar Almanya’da, Avusturya’da, Lüksemburg’da, İspanya’da ve Polonya’da var. İkinci önemli düzenleme ise kadınlar için sığınma evleri kurmayı mecbur kılan yasa. Bu tür yasalar Almanya’da, Finlandiya’da ve Hollanda’da var.”

Proje başkanı Violaine Lucas, iyi yasaların başka ülkeler tarafından oldukları gibi alınmasının, yani kopya edilmesinin yanlış olduğunu ifade ediyor: “Yasa listesi için araştırma yaptığımız her ülkede hem hükümet temsilcileri, hem de feministlerle görüştük. Şimdi de, bu yasaların gerçekten kadınların lehine olup olmadıklarını incelemek istiyoruz. Mesela, kürtajın yasal olduğu süre. Kimi ülkelerde kürtaj 24. haftaya kadar yasal. Bizce bu süre biraz uzun. Bu süre, daha kısa ama gerçekçi olmalı. Çünkü kürtaj kadınlar için çok acı verici bir deneyim. Biz bu konuyu tartışmaya açmak ve konuyu hem felsefi hem de psikolojik boyutlarıyla değerlendirmek istiyoruz.’

Fransız kadınlar gelecek yıl Avrupa’da ortak kadın hakları konusunda bir bilimsel toplantı düzenleyecek. Bu konuda Avrupa Parlamentosu’nun desteğini alan Gisele Halimi çalışmalarını şöyle değerlendiriyor: “Geçenlerde Elize Sayayı’ndan davet aldık. Cumhurbaşkanı Sarkozy, çalışmalarımıza ilgi duyuyor. Eğer kadınların durumunu Avrupa çapında iyileştirecek bir sonuç alırsak, bu diğer alanları da etkileyecektir. O zaman Avrupa’nın uyumu, örneğin erkeklerin hakları açısından da sağlanabilir.”

Bütün Avrupa Birliği ülkelerinde geçerli olacak ortak bir kadın yasası, pek çok avantajı da beraberinde getirecek. Halimi: “Öncelikle böyle bir yasa kadınlar arasındaki dayanışmayı güçlendirecek. İkinci olaraksa, Avrupalı bir kadın bir ülkeden, başka bir ülkeye göç ettiğinde de, haklarından bir şey kaybetmeyecek. Örneğin Almanya’da evlenen bir kadın, Fransa’da boşanıp, İngiltere’de evlatlık edinebilecek. Bence böyle bir ortak yasa uygulaması geleceğe yönelik bir adım olur.”

2007-TÜRKİYE İÇİN AB İLERLEME RAPORU / KADIN

Avrupa Birliği Komisyonu, Türkiye’nin son bir yılda kaydettiği gelişmelerin fotoğrafının çekildiği İlerleme Raporu’nu, yol haritası niteliğinde olan Strateji Belgesi’ni, Ankara’nın yerine getirmesi gereken kısa ve orta vadeli ev ödevlerinin yer aldığı güncellenmiş Katılım Ortaklığı Belgesi’ni ve aday ülkelere yönelik katılım öncesi mali yardımlarla ilgili Çok Yıllı Endikatif Mali Çerçeve’yi 6 Kasım’da açıkladı.

2007 yılı ilerleme raporu ile birlikte AB Komisyonu tarafından Türkiye için hazırlanan ilerleme raporları sayısıda böylece 10’a ulaşmış oldu. AB’nin 2007 yılı Türkiye ilerleme raporunun Ekonomik ve Sosyal Haklar Başlığı altında kadın hakları konusu incelenmiş ve bu alanda Türkiye’nin son bir yıldaki durumunun karnesi çıkartılmıştır. Buna göre, Ekonomik ve Sosyal Haklar Başlığı altında kadın hakları alanında, yapılan değişikliklerle Ailenin Korunması Kanunu, ayrı yaşayan aile üyeleri de dahil ailenin bütün bireylerini içerecek şekilde genişletilmiştir. Bu değişikliklerle, mahkeme sürecinde başvuru ve idari işlemler için alınan bütün harçlar kaldırılmıştır. Türk makamları, valiliklere, hâkimlere ve savcılara yönelik olarak, şiddet mağdurlarına sağlanan hizmetlerin geliştirilmesi amacıyla genelgeler yayımlamışlardır. Töre cinayetleri ve kadınlara yönelik aile içi şiddetle mücadele amacıyla yayımlanan Başbakanlık Genelgesi, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü eşgüdümünde uygulamaya konulmuştur. Kamu kurumları ve sivil toplum arasındaki eşgüdüm geliştirilmiştir ve genelgenin uygulanmasının izlenmesi amacıyla kamu kurumları ve kadın sivil toplum örgütleri ile düzenli toplantılar düzenlenmektedir.

Kadına yönelik şiddetin önlenmesi için başlatılan ve Hükümet, medya, özel sektör ve BM Nüfus Fonu tarafından desteklenen kampanyalar devam etmektedir. Askere alınanlar, mevcut müfredatın bir bölümü olarak, konuya ilişkin eğitim görmektedirler. Aile içi şiddete maruz kalan kadınlar için açılan sığınma evlerinin sayısı, Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumu, belediyeler ve kadın sivil toplum örgütleri tarafından işletilenler dahil olmak üzere 33’e yükselmiştir.

Bir sivil toplum örgütü tarafından kadınların siyasete katılımları konusundaki bilinci artırmaya ve 2007 Temmuz ayında yapılan seçimde kadın adayların teşvik edilmesine yönelik kampanya, kamuoyunun dikkatini bu konuya çekmekte başarılı olmuştur. Parlamento’da daha fazla kadın için duyulan gereksinim ve bu amaçla kadın üyeler için kota getirilmesi olanağı kamuoyunda tartışılmıştır. 2007 seçimlerinde bir önceki Parlamentoya kıyasla iki misli kadın milletvekili (51) Parlamentoya seçilmiştir.

Kurumsal kapasite açısından, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü’ne yeni personel alınmıştır.

Buna rağmen, aile içi şiddet hala yaygındır. Töre cinayetleri, erken ve zorla evlilikler devam etmektedir. Ayrıca, aile içi şiddet ve töre cinayetlerine ilişkin güvenilir veriye erişim, bir sorun olmaya devam etmektedir. Talebi karşılamak için daha fazla sığınma evine ihtiyaç bulunmaktadır ve sığınma evlerinin hizmetleri geliştirilmelidir. Kolluk kuvvetlerinin, hâkimlerin ve savcıların eğitimleri hızlandırılmalıdır.

Bazı yüksek profilli pozisyonlara sahip olsalar bile, geneli itibarıyla kadınların işgücü piyasasına katılımı düşüktür. Kadınların seçimde belirlenen ulusal ve yerel organlara katılımı sınırlı kalmıştır.

Genel olarak kadınların şiddetten korunması yönünde gelişme sağlanmıştır. Cinsiyet eşitliğini teminat altına alan yasal çerçeve mevcuttur. Buna rağmen, bu çerçeveyi sosyal bir gerçek haline dönüştürmek için daha fazla çabaya ihtiyaç duyulmaktadır. Ekonomik katılım ve fırsatlar, eğitim düzeyi, sağlık ve siyasi güç açısından kadın ve erkek arasındaki fark belirgin düzeydedir.

Ayrımcılıkla mücadele ve eşit fırsatlar alanında kısıtlı bir gelişme kaydedilmiştir ve daha fazla uyum gerekmektedir. Türkiye İş Kurumu tarafından işe alımlarda cinsiyet ayrımını yasaklayan bir genelge yayımlanmıştır. Erkek hemşirelere artık izin verilmektedir. Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünün idari kapasitesi güçlendirilmiştir. Kadınların işgücü piyasasına katılım oranının düşüklüğü ve eğitim imkanlarına erişimi endişe kaynağı olmaya devam etmektedir. Irk veya etnik köken, din veya inanç, engellilik, yaş ve cinsel yönelim temelinde ayrımcılığa ilişkin AB Direktiflerinin aktarımı tamamlanmamıştır. Ayrımcılığın önlenmesi ve eşit muamelenin teşviki için etkin ve bağımsız bir “Eşitlik Kurumu” oluşturulmasına ihtiyaç vardır.

Cinsiyet eşitliği ve kadın hakları ve özellikle aile içi şiddet bağlamında, Ailenin Korunmasına Dair Kanun’da Nisan ayında yapılan değişikliklerle evli olmalarına rağmen fiilen ayrı evlerde yaşayan ve ayrı çalışma yerlerinde bulunan eşler kapsam içine alınmış ve şiddete başvuran aile bireyinin bir sağlık kuruluşunda muayene veya tedaviye mahkeme tarafından zorlanabilmesine yeni bir önlem olarak yer verilmiştir. Ayrıca kanun, mağdurların yasal süreçle ilgili yükünü hafifletmek amacıyla, başvurular ve mahkeme kararlarının uygulanması için ücret alınmamasını öngörmektedir. Ocak ayında Adalet Bakanlığı bir Genelge yayımlayarak, töre ve namus cinayeti davalarının savcılar tarafından ivedilikle, gizlilikle ve insancıl bir şekilde ele alınmalarını istemiştir. Ancak, kadınlar ülkedeki siyasi ve ekonomik hayata katılımları bakımından düşük düzeyde kalmaya ve şiddetin mağdurları olmaya devam etmektedirler (ayrıca bakınız Fasıl 19 – Sosyal Politika ve İstihdam).

İstihdam politikası ile ilgili olarak fazla ilerleme kaydedilmemiştir. 2006’da işsizlik oranı % 9.9’a düşmüş, toplam istihdam oranı -% 43.2- 2005’e göre biraz daha düşük olmuştur. 2006-2007 döneminde istihdam %44-45 civarında seyretmiştir. Özellikle kadın istihdam oranı %22-23 seviyesinde düşük seyretmeye devam etmiştir. İşgücü piyasasında, (özellikle kadınlarla ilgili) düşük işgücü katılımı ve istihdam oranları; genç nüfusun yüksek düzeyde işsizliği göze çarpmaktadır.